Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Ba cơ quan tư pháp hợp lại: "Tam pháp" là cách gọi tắt của ba cơ quan tư pháp (ba pháp đình) gồm Đô sát viện, Đại lý tự và Hình bộ, khi họp lại với nhau để thành lập một tòa án đặc biệt.
   • Tòa án đặc biệt: Chỉ tòa án được lập ra từ sự phối hợp của ba cơ quan nói trên, có thẩm quyền xét xử những vụ án đặc biệt quan trọng, phức tạp trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Vụ án tham nhũng lớn đó đã được đưa ra xét xử trước tam pháp. (Vụ án tham nhũng lớn đó đã được đưa ra xét xử trước tòa án đặc biệt gồm ba cơ quan.)
  • Tam pháp được thành lập để đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh khi xử những vụ việc hệ trọng. (Tòa án đặc biệt gồm ba cơ quan được thành lập để đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh khi xử những vụ việc hệ trọng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tam pháp đồng thẩm": chỉ việc ba cơ quan tư pháp cùng tham gia thẩm vấn, xét xử một vụ án.
  • Theo sử sách, nhiều vụ án cung đình đã được giải quyết thông qua hình thức tam pháp đồng thẩm. (Theo sử sách, nhiều vụ án cung đình đã được giải quyết thông qua hình thức ba cơ quan tư pháp cùng thẩm vấn.)

Biến thể và từ gần giống

• Tam pháp ty (danh từ): Cách gọi khác chỉ cơ quan/cụm cơ quan tư pháp này.
• Tam tòa (danh từ): Cách gọi khác có nghĩa tương tự, chỉ ba tòa/tòa án hợp lại.

Từ đồng nghĩa

• Tòa án đặc biệt: Tòa án được lập ra cho một mục đích hoặc vụ việc cụ thể, vượt quá thẩm quyền thông thường.
• Hội đồng xét xử liên ngành: Nhóm xét xử được thành lập từ đại diện của nhiều cơ quan khác nhau.

Lưu ý về từ nguyên và ngữ cảnh

• Từ nguyên: "Tam" (三) nghĩa là ba, "pháp" (法) nghĩa là pháp luật, tư pháp. Từ này có nguồn gốc từ chế độ phong kiến Việt Nam, phản ánh cơ cấu tổ chức tư pháp thời kỳ đó.
• Ngữ cảnh sử dụng: Từ này chủ yếu được dùng trong văn cảnh lịch sử, nghiên cứu luật pháp cổ, hoặc khi miêu tả các thể chế tư pháp trong quá khứ. Đây không phải là thuật ngữ được sử dụng trong hệ thống tư pháp hiện đại.

1. ba toà: đô sát, đại lý, hình bộ họp lại thành một toà án đặc biệt để xử những việc quan trọng